Bash sahypa
Habarlar
Türkmenistan
Edebiıat
Taryh
Bilim
Maºgala
Güımenje
...we º.m.

KERIM GURBANNEPESOW


Mazmuny:

(gurbannepes-2.htm)

(gnepes-yurek.htm)

 

ÖMRÜME PENT

ªahyr! ªahyrlygyò çyn bolıan bolsa,
Sönüp, ıanyp, ıene sönüp, ıanyp git.
Ynsanlyk ıazgydyò çuò bolıan bolsa,
Gara ıere çümüp,
çykyp,
çümüp git.

Hem akyl ber, hem iliòden akyl al.
Kitapdan däl, gara ıerden nakyl al.
Alan zadyò demiò bilen ıakyp al,
Soò ıene-de ıeriò süıdün emip git.

Dag ıoluna, çöl ıoluna belet bol,
Dag ıolunda - çat açmaıan polat bol.
Çöl ıolunda - tirkeº-tirkeº bulut bol.
Teºne görseò, dodagyna damyp git.

İol agyrdyr: müò ıanylar, öçüler.
Bagtly ıollar kynlyk bilen geçiler.
İel ygyna ºaglap gitse geçiler,
Sen öküz dek
ıele garºy yòyp git.

Bagt paılansa üç baılygy ilki al:
Ylgap baryp saglyk bilen erki al.
İany bilen çuwal-çuwal gülki al,
Soò tapylar, galan zady zyòyp git.

Dost paılansa “Äber” diıip gyssanma,
Alaòdan soò - gysgaltma hem gysgalma.
Dileg etse -
gözleròi hem gysganma,
Birin ber-de, biri bilen oòup git.

Ha çaryk geı,
Ha çokaı geı,
Telpek geı -
Parhy ıokdur: geıseò bolar erkek deı.
İöne weli ºypbyldama çepek deı.
Aına gonçly ädik ıaly doòup git.

Sorasaò aıdaıyn kyıamat nedir?
Erkekler ownasa - kyıamat ºodur.
Her baºy telpeklä goımagyn gadyr.
Bäº telpegi
bir gyòaja daòyp git.

Gözelligi
sor bagryòa, öıkenòe.
Söıülseò söı, söıülmeseò süıkenme.
Söıgi hem goºgudyr! Kiºä öıkünme,
Öz möhrüòi, öz közüòi goıup git.

İeòip ıaºa: ahyrda ıeò, baºda ıeò,
Tomusda ıeò, ıazda, güızde, gyºda ıeò.
Söıgiòde ıeò, gaıgyòda ıeò, iºde ıeò -
Bir oguldan
ıeòilip hem ıeòip git.

İeòsin ogul
dil bilen däl, iº bilen.
Seòkä görä has ıitiräk huº bilen.
Aıak däl-de, parasatly baº bilen
İeòse ogul -
gözüò rahat ıumup git.

Gözüò sürtüp merhum enäò alnyna,
Bir aglapdyò. Indi beri aglama:
Öz balaòy eliò bilen jaılama,
Nobatynda mele ıere sümüp git.

Dünıä gelmegiò-de
nobaty ıagºy,
İene ölmegiò-de
nobaty ıagºy.
Men diòe bir zatda nobata garºy:
Dost öıünde islän çagyò gonup git.

Baºarsaò - köplügiò içine garyº,
Tanyºdan dost tutun, ıatlardan - tanyº.
“Žiguliò” içinden gözleme durmuº,
Köplük bilen awtobusa münüp git.

Köpelsin öıüòde ıürekdeº myhman -
İary iºçi bolsun, ıarysy daıhan.
Elbetde, alymam, ºahyram hökman.
Üıºüp, çaºyp,
çar tarapa eòip git.

ªeıle dostlar bilen gezseò birsellem -
İetersiò iò uly matlaba çenlem.
Gadamyò giòden ur!
Entekler ellem
Hol öòde-le... İaº hakynda dymyp git.

Haly wagtyò meòzemegin kilime,
Diri wagtyò gyssanmagyn ölüme.
Öçen wagtyò öıkünmegin çilime -
Içi közli ojar ıaly sönüp git.

İene bir söz (magtanmak däl, öwüt däl):
Mazaryma daº oturtmak sargyt däl.
Mele ıeriò astynda-da daº gyt däl,
Bakylyk ºol:
ªol daºlara siòip git.

ıokaryk


İAZMASY AGYR DܪEN GOªGY

Bütin oba garaºyp dur.
İola bakıar hemmeler.
Atasy pyºyrdaıar:
“Geler. Geler. Geler”.

Gelnejesi pyºyrdaıar:
“Gelermikä? Kim biler...”
Atasy göwünlik berıär:
“Geler-le... hökman geler”.

Gök toraòòyò saıasynda
İüzläp adam dymyp dur.
Çekizeli ak haltadan
Turºy damja damyp dur.

İygnanyºdy babadaºlar,
Içginler hem daºgynlar.
Ne signal bar, ne ºowhun-
Dymyºyp dur maºynlar.

Geldi dürli maºynlar -
Gyzyl, sary, ıaºyl, ak.
Geldi garaºylmaıanlar.
Garaºylıan gelenok.

Göıä pikir hem etmän
Bu gürrüòler babatda.
Ak guº kimin irkilip,
Ene ıatyr tabytda.

Göterlerne garaºyp dur
Köpi gören agaç at.
Ene ıatyr üstünde
Giò maòlaıly,
Agajet.

ªol enäniò ogluna
Garaºyp dur hemmeler.
Geldi tanyº, nätanyº -
Geldi ºondan öòòeler.

...Ol henizem gelenok.
Meger, häzir ıoldadyr.
Iò söıgüli ulagy
Samolıot däl, “Wolgadyr”.

İöne weli uçurıandyr
Samolıota deòeçer.
ªondan yza-ha galmaz,
Oòarsa öòe geçer.

Ol henizem gelenok...
Meger, häzir ıoldadyr.
İa-da iki eli hem
Ullakan stoldadyr.

Tüweleme, uly adam
Bolup gitdi indi ol.
İaòy bolsa has ullakan
Bir stula mündi ol.

“Sypaımasyn birden!” diıip,
Oturandyr ıapyºyp.
Owadanja gelinler
Çaı çekıändir çapyºyp.

Üıtgeºikdir öòündäki
Kiºmiº, kemput, ºokolad.
İa gök çaıyò humaryna
İazıandyr bir doklad.

İok, ıok, özi doklad ıazmaz,
İazıandyrlar baºgalar.
İaranjaòlar her sözüne
Ellerin çarpyºarlar.

Ol bolsa özi ıazıan dek
Gülümsirär, ıylgyrar.
İazanlar onuò deregne
Utanjyrar, ıygrylar.

...İigrimi ıyl mundan ozal
Gutarypdy bir WUZ-y.
Ony oòa gutardan hem
Tabytdaky ezizi.

Güızde pagta ıygypdy.
Gyºda körek çöpläpdi.
“Oglum ullakan okuwda!”
Buısanç bilen gepläpdi.

Howdan gurdy, gazy gazdy
Laıa batyp dyzyndan.
İygnanjasyn lükgeläp
Ibererdi yzyndan.

Ogly üçin ak mütgelden
Bir haltajyk tikindi.
Üçlügini, manadyny,
ªaıysyny, köpügni-

Artdyranja puljagazyn
Atdy ºonuò içine.
ªeıde-ºeıde kyrk ıaºynda
Ak çozupdy saçyna.

Ogly okuwyn gutardy.
Ene dertläp ıykyldy.
Ol ºonda sypap otyrdy
Bir gözeliò çokulny.

Dakıardy enäò pulundan
Her barmagna bir ıüzük,
Gulagyna teneçir,
Bilegine bilezik.

Söıüºdi, gujaklaºdy.
Paıtagtdan jaı tutundy.
...Enesinden utanmady,
Ene ondan utandy.

Ene käte paıtagta
Gezmäge gelen wagty,
Gelni diıdi: “İok etsene
Bu porsy garabagty!”

Ogly diıdi: “İakymsyz
Ysyò bar-la, jan eje.
Bu eııamda arassa
Bolmaly myhman, eje!”

Ene diıdi: “Wah, jan ogul,
Her niçe porsasak-da,
Ulalansyò, ıetiºensiò
ªu porsuja gujakda...”

Soòra bolsa uzak gije
İorganynda aglardy.
Daòyò atarna mähetdel,
Otla tarap ylgardy.

...ªeıde-ºeıde günler ötdi,
Aılar ötdi nobatly.
Edeni ºowuna boldy.
Durmuº ony aınatdy.

Her sözünde bir oıun,
Her elde bir desmaly-
Bir ıyl bäri saklap otyr
Has uly bir stoly.

Bu gün bolsa enesi
Amanadyn tabºyrdy...
Gelen telegrammany
Stolunda ıygºyrdy.

Ony aıalyndan baºga
Görkezmedi hiç kime.
Är-heleı karara geldi:
“Barsak bor-la üçüne!”

...Bütin obaò gözi ıolda.
Garaºyp dur hemmeler.
Atasy pyºyrdaıar:
“Geler, geler, geler”.

Onıança-da
“Gelıär!” diıip,
Ardyndy bir ıaºuly.
Göründi ıaºyl meıdanda
“Wolgalaryò” ıaºyly.

“Geler diıdim ähbeti!”
Bir daıandy atasy.
Gara-köıük ıüzüniò
Artyp gitdi ıagtysy.

Onıança-da ıaºyl “Wolga”
Aºak indi ıapydan.
Geljek adamyò deregne
ªofıor çykdy gapydan.

“ªu gün gelip biljek däl.
Gyssagly bir iº çykdy...”
Birden ataò gözlerinden
Iki çogdam ıaº çykdy.

İetmiº ıaºyò içinde
Aglamadyk ol goja,
Gözıaºyny süpürdi-de,
Bir
ıylgyrdy çalaja.

Ol ıylgyryº ömürbaky
Çykmaz meniò ıadymdan.
Beıle aıylganç ıylgyrºy
Görmändim men adamda.

...Göterdiler enäniò
Ak guº ıaly tabydyn.
İaz ºemaly ykjatdy
Üstündäki mawudyn.

Salladylar çukura
Ak saçly bir dünıäni.
Içki öıüò gapysyna
Eltilende enäni -

Iki omzuny diräp
Çukuryò eròegine,
Hiç giresi gelmedi
Öz girmeli öıüne.

Iò soòkuja pursatda-da
Öz ogluna garaºdy.
...İazsamam ıazdym weli,
Agyr düºdi bu goºgy.

 

Geziº ıoly: Baº / Edebiıat / XX asyr türkmen edebiıaty / Kerim Gurbannepesow

© TM (2001)
Sahypa barada

İokaryk ıokaryk

Kerim Gurbannepesow
(1929-1988)

Türkmenistanyò halk ıazyjysy, Magtymguly adyndaky Döwlet baıragynyò eıesi Kerim Gurbannepesow 1929-njy ıylda Gökdepe etrabynyò İylgynly obasynda eneden dogulıar. Obadaky ıedi ıyllyk mekdebi gutarıar. Uruº döwrüniò agyr kynçylyklary sebäpli olaryò maºgalasy Tejene göçmeli bolıarlar. ªahyr 1945-1946-njy ıyllarda Tejen derıasynyò boıunda gurulıan suw howdanynyò gurluºygynda iºlän döwründe ıörite gurluºykçylar üçin çykarynıan gazetde jogapkär sekretar bolup iºleıär. 1949-1951-nji ıyllarda goºun gullugynda bolup dolanyp geleninden soò ıene-de žurnalistlik kärinde iºe baºlaıar.

Kerim Gurbannepesow Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetini tamamlaıar. Türkmenistan İazyjylar birleºiginde, “Tokmak”, “Sowet edebiıaty” žurnallarynda jogapkär wezipelerde iºledi. Ol İazyjylar soıuzynyò baºlygynyò orunbasary, Prawleniıe agzasy, Türkmenistanyò İokary sowetiniò deputaty bolup, il-ıurduna jany-teni bilen hyzmat etdi.

Kerim Gurbannepesow 1988-nji ıylyò 1-nji sentıabrynda aradan çykdy.


ªahyr! ªahyrlygyò çyn bolıan bolsa,
Sönüp, ıanyp,
ıene sönüp, ıanyp git.
Ynsanlyk ıazgydyò
çuò bolıan bolsa,
Gara ıere
çümüp, çykyp,
çümüp git.