Bash sahypa
Habarlar
Türkmenistan
Edebiıat
Taryh
Bilim
Maºgala
Güımenje
...we º.m.

ANNAGYLYÇ MÄTÄJI


Mazmuny:

 


İigitler

Men diıem, müminler, remezan mahy,
Galandyr serimiz galla ıigitler.
Gelgende kapyryò soldady, ºahy,
Düzdüler ºemºire, güllä ıigitler.

Ruzy siºenbede guruldy bazy,
Doldurdy dünıäni myltygyò sazy,
Kimi ºehit boldy, kimseler gazy,
Murgy behiºt boldy Alla ıigitler.

Ganym aldy galamyzyò daºyny,
Sebäp bilen syndy agyr goºuny,
Gaırat edip, bisünniniò läºini,
İetgirdi her biri ellä ıigitler.

Ejizlermiz aglaºdylar elenip,
Gan ıuwtuldy efgan ablar bulanyp,
Puºman etdi gitdi, ketin, keıin dolanyp,
Eılemedik biz töwella ıigitler.

Gan görüldi batyrlaryò gözünden,
Gün tutuldy at dilinden tozundan,
Alp ıürekli aırylmady yzyndan,
İetirginçä baryp pellä ıigitler.

Namart ogly görünmedi ıer kimin,
Ärden dogan arlap galdy ºir kimin,
Söweº güni çille mesi ner kimin,
Dürli duman geldi kellä ıigitler.

Danyºaıyn näme gelse dahana,
Arkaç aglar aıny düºse pygana,
Mätäji diır, ºükür kylyò Subhana,
Bizge nusrat berdi Alla ıigitler.

ıokaryk


ONDA BAR

İaºyl öwsüp ala dagyò degresi,
Aılanyp çykmaly ıolar onda bar,
Geıinip çykarlar mahmal, begresi,
ªeıle ºahandazly iller onda bar.

Gaıalary ıalkym atar her çende,
İakymly ºamallar öwsüp her günde,
Atylan ok ıaly barar her kanda,
Çaparman, gyl boıun mallar onda bar.

Dag baºynda ºaglap geler çeºmesi,
Görmedige kyndyr münüp-düºmesi,
İakyn geldi miweleriniò biºmesi,
Her elde zarafºan güller onda bar.

Söze gulak salyò, eı ıary-ıaran,
Aman-esen bolsun bizleri soran,
Bulutlar oınaºyp, köp ıagsa baran,
Daga-daºa uran siller onda bar.

Özünüò islegi - görnüne ıeten,
Täze dogan aı dek sallanyp öten,
Mätäji aglady, ıat edip Watan,
Uzyn boıly, inçe biller onda bar.

ıokaryk


Gerekdir

Ata çykan aòly bolsa her ıoldan,
Berimli, pähimli hany gerektir,
İaranlar ıörise sagyndan - soldan,
Görogly beg kimin syny gerekdir.

İow ıolugyp, ıowuz myltyk atylsa,
Kimi ölüp, kimseleri tutulsa,
Gylyç syryp, bir-birigi gatylsa,
Jöwher kulah, demir dony gerekdir.

Meıdan era jeòòi-maglub gaırylsa,
Agdarlyºyp, arap atlar maırylsa,
Goç ıigitler ters söweºip aırylsa,
Jyzasynda gyrmyz gany gerekdir.

Er boldajy ar üstünde çapylsa,
Wadasynda-ykrarynda tapylsa,
Gähi-gähi deri-derman sepilse,
Bedeninde tyg nyºany gerekdir.

At gerek gaçmaga, kowsa ıetmäge,
Gaòyrlyp ganymy-zeper etmäge,
Märekede diıen sözi bitmäge,
Etrabynda ıeòi-ıany gerekdir.

İigrimä, otuza ıetende saly,
Serpilmez serinden sed müò hyıaly,
Meger bolaı diıse Hatam-Taı ıaly,
Egsilmeıän genji-käni gerekdir.

Habar ber Jemºidu ªabährem kany?
Olary ıuwdandyr ıalançy-pany,
Jahanda jem bolsa maslahat güni,
Danyºanda hoº zybany gerekdir.

Han ıanynda ekrem bilen otursa,
Gelgeninde halat-serpaı getirse,
İalançyny abraı bilen ötürse,
Aherıetde nur-imany gerekdir.

Gözüò ıumup girseò, umman düıbüne,
İagºy ıigit manent rahmet ıabyna,
Mätäji, diır, myhman gelse babyna
Er daıaly ak juwany gerekdir.

ıokaryk


Bugdaı

Peò açar, hoº saıaly,
Seniò ysyò hoºdan, bugdaı.
Ekip kemala getiren,
Kimdir seni baºdan, bugdaı.

Ujalap peliò baºyna,
Tohum göıbermän daºyna,
Berk tutup ıaby goºuna.
Günde ekdim üçden bugdaı.

Daº ıanyòda malyn güıdüp,
Gatnawyò kän, gelip-gidip,
Elmydama enjamyò edip,
Suw berer men keºden, bugday.

İagma, sowuk-aıaz görüp,
Çüıremezdüıbüò suw urup,
Ne ıatyp sen penjäò gerip,
Düıº almagyò gyºdan, bugdaı.

Baran ıagar düıbüò ezip,
Göwnüm seıran eder gezip,
Bäº hanadan baºyò düzüp,
Gök salar sen daºdan, bugdaı.

İapraklaryò lerzanadyr,
Aslyò seniò dur, dänedir,
Her bir baºyò bäº hanadyr,
Towzaò bir garyºdan bugdaı.

Emgegiò ıok paıdar-paıa,
Sen barkaò paı ıok arpaıa,
Bäº batmany bir urpyıa,
İylda nyrhyò baºdan, bugdaı.

Mätäji diır, dünıä genji,
İedi aı daıhan guwanjy,
İagºy diırlerler mäº, bürünji,
Kem dälsiò hiç aºdan, bugdaı.

ıokaryk


Elden gider

Namyradam, nädeıin men, namys-ar elden gider,
Nury-didäm, nukta hallar, zülpi tar elden gider,
Aıyp kylmaò, eı ıaranlar, namydar elden gider,
Gözlerimiò röwºeni, bikarar elden gider.

Serimni söwdaga salgan, serwigä arzym aıdaıyn,
Semender deı sargaryp, ataº ºerabyn dadaıyn,
Dostlarym, deò-duºlarym duºman bolupdyr nädeıin,
ªol sebäpden aglaıyr men, näzli ıar elden gider.

Gözlerim görmez diıip, hiç göwnüme getirmedim,
Sagdy-ıu Seıpelmelekniò yzyny ıitirmedim,
Sarnaıyp ºamu-säherler, illeri ıatyrmadym,
Neıleıin sabrym bilen hem karar elden gider.

Men oòa sadka bolaı hem dahy çopany, guly,
Agyr märeke era üm bilen düºir dili,
Onuò ysy müºki-anbar, istenmes men her güli,
Engury, injiri, hurma, alma, nar elden gider...

Hiç alajyn tapmasam, dagym bilen barsam gerek,
Gijelerde ºam-çyragyò, gül ıüzüò görsem gerek,
Yºkynda perwaz urup, ıolunda jan bersem gerek,
ªol sebäpden aglaıyr men, näzli ıar elden gider.

Bezenip beıge çykanda, begleri berbet kylasy,
Saglary telbe kylyp, telbeler syçrap galasy,
Ele düºüp, ekdi bolgan, boz keıikniò balasy,
Awçylarnyò awlagy, ak maral elden gider.

 

Geziº ıoly: Baº / Edebiıat / XVIII asyr türkmen edebiıaty / Annagylyç Mätaji

© TM (2001)
Sahypa barada

İokaryk ıokaryk

Annagylyç Mätäji
(1824-1884)

Türkmen edebiıatynyò taryhynda uly yz galdyran ºahyrlaryò biri-de Annagylyç Mätäjidir. Annagylyç onuò çyn ady bolup, Mätäji edebi lakamydyr.
Mätäji 1824-nji ıylda Aºgabat ºäheriniò eteginde ıerleºıän Köºi obasynda dogulıar. Çagalykda ata-eneden jyda düºüp, agasy Sapargylyç bile ıetim galansoòlar, olara garyndaºlary hossar çykıarlar.
ªahyr baºlangyç bilimi oba mekdebinde alıar. İöne maºgala güzerany zerarly medreselerde okap bilmänligi sebäpli, ol özbaºdak okap, halk döredijiligi hem-de öòki ıaºap geçen ºahyrlaryò eserleri bilen içgin tanyºıar.
Mätäji daıhançylyk hem-de çagalary okatmak bilen meºgullanypdyr. Onuò Molladurdy, Orazmämmet atly ogullary bolupdyr. Molladurdy kakasynyò kesbini dowam etdirip, ökde ºahyr bolup ıetiºıär. Onuò “Hojaguly”, “Heºdek baı”, “Nury-imandyr okuw” ıaly goºgulary halk içinde meºhurlyk gazanıar.
Annagylyç Mätäji 1884-nji ıylda aradan çykıar.